Home » Mindset & Wel-zijn » Het doorbreken van gedragspatronen

Het doorbreken van gedragspatronen

Gepubliceerd op 8 september 2019 om 18:00

Gedragspatronen, we kennen ze allemaal wel denk ik wel. Gedragspatronen zijn gewoontes en hangen altijd samen met bepaalde gebeurtenissen die op hun beurt weer bepaalde gedachten, gevoelens en gedragingen veroorzaken. Van jongs af aan hebben we deze gedragspatronen eigen gemaakt, omdat het ons op de één of andere manier iets oplevert. Sommige patronen helpen op de lange termijn, sommigen helpen alleen op de korte termijn. Ook ‘beschermen’ ze ons als het ware tegen bijvoorbeeld dingen die we lastig vinden. Tegelijkertijd kunnen gedragspatronen ons ook veel kosten. Een klein voorbeeldje: alles goed willen doen zodat je voorkomt te falen (positief op de korte termijn), maar je jezelf hierdoor emotioneel en lichamelijk uitput waardoor je ziek wordt (negatief op de lange termijn). Of: boos worden op mensen als ze je kritiek geven (positief op de korte termijn, want grote kans dat ze hun mond houden), maar hierdoor ontneem je jezelf de kans om te leren, te groeien en hechte relaties aan te gaan (negatief op de lange termijn). Daarnaast voelen gedragspatronen natuurlijk ook gewoon heel fijn en veilig aan. Mensen zijn nu eenmaal gewoontedieren, waardoor we gedrag dat we gewend zijn van nature graag blijven herhalen.

Omdat gedragspatronen al zo vroeg zijn ontstaan, is het ontzettend lastig om deze te veranderen. Het is moeilijk, maar niet onmogelijk. De cruciale eerste stap om gedragspatronen te doorbreken, is inzicht krijgen in je gedrag. Zo lang je niet bewust bent van het feit dat je in gedragspatronen vastzit, kun je er natuurlijk ook niets aan doen. Mijn advies is om de mensen in je omgeving hierin te betrekken. Met gedrag is het namelijk zo dat je je eigen gedrag soms wel inziet, maar anderen daar weer anders naar kijken dan jij zelf. Ook is het zo dat je je soms helemaal niet bewust bent van je eigen gedrag (jouw dode hoek) en heb je anderen nodig je daarop te wijzen. Hoe dan ook kunnen anderen je goed helpen inzicht te krijgen in je gedrag.

Vervolgens is een belangrijke vraag: waarom doe je wat je doet? In de cognitieve gedragsstroming gaat men er van uit dat al het gedrag een ‘functie’ heeft. Het moet je dus wat opleveren, anders doe je het niet. Als we even teruggaan naar het voorbeeld dat ik net omtrent ‘falen' gegeven heb, levert het diegene op dat je probeert te voorkomen om te falen en dus een rot gevoel te krijgen. Ook levert het je op dat je mogelijk een gevoel van controle en voorspelbaarheid ervaart. Tegelijkertijd kost het je ook veel energie en misschien zelfs wel je gezondheid. Op de lange termijn lijkt dit gedragspatroon dus helemaal niet zo goed voor je.

Dan komen we op de volgende vraag: waarom is het nou zo belangrijk dat je niet faalt? Dit heeft te maken met de gedachten, opvattingen en overtuigingen over jezelf, anderen en de wereld die je ontwikkeld hebt door bijvoorbeeld ervaringen van vroeger en/of je opvoeding. Of we het nu willen of niet, opvattingen worden meestal van generatie op generatie overgegeven. Vaak niet eens letterlijk, maar doordat we gedrag van onze ouders observeren en op deze manier leren wat ‘belangrijk’ of ‘normaal’ is. Wil je een gedragspatroon doorbreken, dan zijn de volgende stappen het bewust worden en uitdagen van deze gedachten, opvattingen en overtuigingen. Stel dat je denkt dat falen ervoor zorgt dat je als persoon een mislukking bent en anderen je zullen afwijzen, is het belangrijk om te checken of dit wel klopt. Vaak is het namelijk ons emotionele, onbewuste brein die hierin de conclusies trekt, terwijl het emotionele brein het in dit soort situaties eigenlijk heel vaak niet bij het rechte eind heeft. Als je merkt aan jezelf dat je voornamelijk emotioneel redeneert, is het belangrijk om te proberen hier met afstand naar te kijken. Om dit te tackelen, is het dus belangrijk om bewust na te gaan denken of die emotionele gedachten wel kloppen. Dit doe je met je ‘denkende’, oftewel je rationele, bewuste brein: “klopt het wel wat ik denk? Of overdrijf ik een beetje? Wat is nou het ergste dat er dan kan gebeuren? En is dit daadwerkelijk zo erg als dat ik nu denk en voel?”. Dit vergt oefening en het helpt ook hier weer om met anderen in gesprek te gaan. Vaak helpt het je situaties vanuit andere perspectieven te bekijken, waardoor het je beter lukt te rationaliseren in plaats van emotioneel te redeneren.

Vaak helpt het al heel erg om je bewust te zijn van je gedragspatronen en te weten waarom je doet wat je doet, wat de onderliggende gedachten, opvattingen en overtuigingen hiervoor zijn en om te checken of dit wel klopt. Dit laatste kun je nog eens versterken door bewust ‘nieuw’ gedrag in te zetten en te kijken wat hiervan de gevolgen zijn. Men heeft het wel eens over gedrag afleren, maar het is gebleken dat dit eigenlijk niet kan. Bij het doorbreken van gedragspatronen gaat het om bestaand gedrag te vervangen voor nieuw gedrag. Je leert dus als het ware nieuw gedrag aan, naast je oude gedrag. 

Door nieuw gedrag in te zetten, controleer je of je gedachten/aannames over wat er in het ergste (of minder ergere) geval kan gebeuren. Faal je dan alsnog? Of lukt het je dan ook nog prima? Ook dit vergt weer veel oefening. Want zoals ik eerder al aangaf, zitten gedragspatronen diep ingesleten. Verwacht dus ook niet dat het 1 2 3 veranderd is. Ook zul je waarschijnlijk je hele leven nog momenten tegenkomen waarin je opeens weer ‘oud’ gedrag vertoont, terwijl je dacht dat je het nieuwe gedrag nu toch wel eens onder de knie had. Dit is niet erg! Vaak zijn dit stressvolle momenten, periodes of gebeurtenissen die 'oud zeer' triggeren. Belangrijk is om dit weer op te merken en een bewuste keuze te maken hoe te handelen. Je zult merken dat je het patroon weer sneller doorbreekt dan je hiervoor hebt gedaan en dit zal je ook steeds gemakkelijker afgaan. Ervan balen dat je het weer doet helpt in ieder geval niets! 😉 Besef je dat nieuw gedrag naast oud gedrag in je brein wordt opgeslagen, dus dat het helemaal niet gek is als je soms in oud gedrag vervalt. Met alles in het leven is het zo dat hoe meer je oefent, hoe beter of sterker je erin wordt, dus ook met het doorbreken van gedragspatronen. En lukt het je nu echt niet zelf (samen met je netwerk), dan kun je altijd de hulp van een professional inschakelen 😊

Wat zijn jouw gedragspatronen die je moeilijk te doorbreken vindt? Laat het me weten in de comments of via een privé bericht op social media. Ik ben erg benieuwd!

Veel liefs,

    Sanne


«   »

Reactie plaatsen

Reacties

Er zijn geen reacties geplaatst.